Folklor Kurumu Kitabı - ÖNSÖZ

Folklor Kurumu Kitabı - ÖNSÖZ

Folklor Kurumu Kitabı

ÖNSÖZ

          Böyle bir çalışma yapmayı daha 1984 yılında kafama koymuştum. 18 Kasım 1984 günü Kurum’un kurucu üyeleri ile folklora gönül vermiş halk oyunları ve halk müziği uzmanları 20. kuruluş yıldönümü vesilesi ile Taşlık Maksim Müzikholünde bir araya gelmişlerdi. 

     Bu toplantıda Kurum un kurucu üyeleri, eski genel başkan ve genel sekreterler ile folklor uzmanları kısa ve övücü birer konuşma yaptılar.  

     Konuşmacıların bir kısmı Türkiye deki folklor çalışmaları üzerinde durarak Folklor Kurumun nun bu çalışmalar içindeki yerini belirlemeye çalıştılar.  

      Ama kurucu genel başkanımız merhum Sevgi BABAOĞLU kuruluşumuzda ve sonraki yıllardaki çalışmalarımızda Muhittin GÜVEN in, dolayısıyla Adalet Partisi nin çok büyük desteğini gördüklerini ifade ettiler. 

      Bu konuşma o gün bende çok büyük bir etki yapmıştı. Konuşma sırası bana geldiğinde eski genel başkanımız Muhittin GÜVEN in kuruluş aşamasındaki yardımlarından övgüyle söz ettikten sonra, Adalet Partisi nin de içinde yer aldığı MC hükümetlerinin Kurum a çok büyük darbe vurduğunu söyledim. Yıllarca siyaset dışında kalmayı başarmış Folklor Kurumu nun 1976 yılında ipe sapa gelmez gerekçelerle Hacı Beşir Ağa Külliyesinden atıldığını anlattım. Böyle bir dönemde Cumhuriyet Halk Partili İstanbul Belediye Başkanı Aytekin KOTİL in bize sahip çıktığını söyledim ve gıyabında Aytekin KOTİL e teşekkür ettim.

      Bu konuşmam o gün bir gerilim yarattı. Fakat rahmetli Sevgi BABAOĞLU benim çalışmalarımı yakından izlediğinden, sorun yapmadı. Hatta beni konuşmamdan dolayı tebrik ederek birlikte çekilen fotoğraf karesinde yer almam için özellikle davet etti.

      Merhum Muhittin GÜVEN de elini omzuma koyarak; her zamanki nezaketi içinde Türk Folklor Kurumu için yapılan çalışmaların abartılmamasını, Türk Kültürü açısından bunların birer görev olduğunu söylemesi gerilimi yumuşattı.

       Yüksek Öğretmen Okulu Folklor Kulübünden arkadaşım olan Perihan GÜLEFENDİOĞLU tepki göstermemdeki haklılığımı vurguladı ve “sakın taviz verme” dedi.
Tüm bu gelişmeler bende, Türk Folklor Kurumu Kaynakçasını yazma isteği doğurdu.
Ama ne yazacağımı bilmiyordum. Ayrıca elimde ciddi bir doküman da yoktu. Zaman zaman Derleme ve Araştırma Arşivimizdeki malzemeleri elden geçiriyordum. Bu malzemeler folklorla ilgili çeşitli makaleler yazmam için birer veri idi. Fakat Folklor Kurumu Kaynakçası için yeterli değildi.
Bir gün Perihan TULAN ın evinde otururken bu düşüncemi açtım, ama ne yapacağımı bilemediğimi söyledim.
Perihan Abla elinde 10 yıllık genel kurul faaliyet raporları olduğunu ve işime yararsa bunları bana verebileceğini söyledi. Perihan Abladan 1974 yılı dâhil genel kurullara sunulan faaliyet raporlarını aldım. Elimdeki ilk ciddi dokümanlar bunlar oldu.

Bu düşüncelerle ben hiçbir şey yapamadan yıllar yılları kovaladı. Bir de baktım 30. yıl kutlamalarını, arkasından 35. yıl kutlamalarını da yapmışız. 35. yıl kutlamalarından sonra doküman toplama işini hızlandırdım.
2002 yılında da sürekli yazacağım eserin planı üzerinde çalışmalara başladım. Ama ortaya ciddi bir şey çıkaramıyordum. Elimde birkaç klasör doküman toplanmıştı. Günlerimi, bunlardan nasıl yararlanacağımı düşünerek ve planlar yaparak geçiriyordum.
Yönetim Kurulunun 40. yılda önemli etkinlikler yapacağını öğrendim. Elimdeki malzemeyi raflardan indirme zamanının geldiğine inandım. 40. yıl etkinlikleri çerçevesinde 12 Aralık 2004 de basımının yapılmasını tasarladığım “Türk Folklor Kurumu Kaynakçası”nı yazmaya başladım.

         Hazırladığım plan çerçevesinde yazım işlemim ilerledikçe eksiklerim de ortaya çıkmaya başladı. Eksiklerimi tamamlamak için başta Yönetim Kurulu üyelerimiz olmak üzere eski-yeni ulaşabildiğim tüm arkadaşlarımdan destek istedim. Hatta çoğu zaman ne istediğimi yazıp, faksla, e-posta adreslerine mesaj atarak, bazen da elden ulaştırarak yardımlarını talep ettim.  
        Bu arada İl Dernekler Müdürlüğü arşivlerine ulaştım. Fakat geçmiş yıllara ait çoğu dokümanın imha edildiğini gördüm. Bazı arkadaşlarımız ellerindeki dokümanları yazıhaneme kadar getirmek zahmetinde bile bulundular. Bazıları da ellerindeki tüm fotoğraf albümlerini bana ulaştırdılar. İçlerinden yararlanabileceklerimi aldım ve bilgisayar ortamına aktardıktan sonra iade ettim.

        Yazım aşamasında üzerinde durduğum en önemli şeyin belgeye dayanması gerekliliğine inanıyordum. Onun için belgeye dayanmayan hiçbir şeyi kaynakçaya koymuyordum. Belgeye yeterince dayandıramadığım bazı gelişmeleri de olayları birebir yaşamış olan üyelerimizle söyleşi yaparak belgelendirdim.
        Aksaray daki yeni merkez binamızın alınmasında öncülük etmiş Genel Başkan ve Yönetim Kurulu Üyeleri ile söyleşiler yaptım. Çelişkiler varsa çapraz söyleşi ile çelişkileri giderdim.

        Yüksek Tahsil Gençliği Türk Folklor Enstitüsü Kurma Derneği nin Kuruluş Nizamnamesinde çalışma grupları sadece milli oyunlar, halk türküleri ve derleme kolu olarak faaliyet gösteriyordu. Daha sonra bu çalışma grubuna temaşa grubu da eklenmiştir. Ankara da Milli Folklor Enstitüsü nün kurulmasından sonra 6 Kasım 1966 da yapılan olağan genel kurulda dernek, Türk Folkor Kurumu adını almıştır.

        Tüzük değişikliği ile çalışma grupları da daha sistemli hale getirilmiştir. İcra organları Ana Tüzüğün 24. maddesinde;  
1- Teknik müdürlükler:
a. Basın Yayın Müdürlüğü,
b. Dış Münasebetler Müdürlüğü,
c. Turistik Planlama ve Organizasyonlar Müdürlüğü,
2- Teknik İcra Grupları:
a. Halk Oyunları Grubu,
b. Halk Musikisi Grubu,
c. Temaşa Grubu,
3- Teknik Kurslar:
a. Halk Oyunları Okulu,
b. Halk Musikisi Okulu
gibi icra grupları şeklinde düzenlenmiştir. Daha sonra yapılan tüzük tadilatı ile teknik icra gruplarına Derleme ve Araştırma Grubu da eklenmiştir.

Sonraki yıllarda yapılan tüzük değişikliklerinde bu organlar günün şartlarına göre düzenlenmiştir. 28.12.2010 tarihinde kabul edilen tüzük değişikliği ile çalışma grupları bu günkü formatına gelmiştir. Çalışmamızda baştan sona kadar bu değişiklikleri esas alarak grupları isimlendim. Örneğin; Kuruluş Nizamnamesindeki "Milli Oyunlar Kolu" daha sonra teknik icra gruplarında "Halk Oyunları Grup Başkanlığı" olarak düzenlenmiştir. Buna bağlı olarak kuruluşunda "Milli Oyunlar Kolu Başkanlığı" diyorsakda, yeni düzenlemede " Halk Oyunları Grup Başkanlığı" olarak yazmayı tercih ettim. Nitekim teknik kurslarda "Halk Oyunları Okul Müdürlüğü" ya da "Halk Müziği Okul Müdürlüğü" iken yeni değişikliklerde "Halk Oyunları Kurs Müdürlüğü" veya "Halk Müziği Kurs Müdürlüğü" şeklinde tüzükteki kalıplara uydum. Bu nedenle okuyucunun kafasını karıştırmasın diye bu açıklamaları yapma gereğini duydum.

Bu çalışmamda en çok zorlandığım bölüm üye listelerinin yazımı aşamasında ortaya çıktı: Folklor Kurumu nun üye kayıt defteri başta olmak üzere belli dönemleri kapsayan Yönetim Kurulu karar defterleri yoktu. Bunların bir kısmı 1974-1976 yıllarında devam eden mahkemelerde, bir kısmı da 1976 yılında atanan kayyumda kalmıştı. Mevcut Yönetim Kurulunun elinde yıllara sari karar defterleri ve üye kayıt defteri yoktu. Yararlanabildiğim tek kaynak 1976 yılından sonra yapılan genel kurullara sunulan hazurun cetvelleri idi. Ancak bu cetvellerde de büyük yanlışlıklar vardı.  Tüm bunları düzeltmek de titiz bir çalışmayla bana düştü. Elimdeki farklı dönemlere ait dokuz adet hazurun cetvelini karşılaştırma yöntemiyle defalarca tarayarak hataları en aza indirdim.
Bu arada Folklor Kurumu Genel Muhasibi Prof. Şefik SARIKAYALARIN da üye listesi üzerinde çalıştığını öğrendim ve kendisi ile bağlantı kurdum. Yaptığımız istişarelerde bir çok yanlışı da birlikte düzelttik. Bu da oldukça zamanımızı aldı. Şu andaki üye listesinde de yanlışlıklar varsa bunları daha sonra düzelterek Folklor Kurumunun internet sitesinde yayınlarız düşüncesindeyim. Aksi takdirde bu eseri tamamlamam mümkün olmayacaktı.

Bir başka bölümde: Kurum da birlikte oynarken ya da seyahat ederken bir şekilde tanışıp arkadaşlık kuran ve sonra da evlenenlerin listesini düzenledim. Halk Oyunları ya da Halk Müziği Okullarından mezun olduktan sonra stajını tamamlamadan bir arkadaş edinen ve evlenen arkadaşlarımızı da dikkate alarak listeledim. Bu güne kadar (122) kişi evlilik yapmış. Fakat sonradan bazı yönetim kurulu üyelerimizin de önerilerini dikkate alarak hem kız, hem erkeğin Kurum üyesi olması koşulunu benimsedim. Bu durumda da (97) evlilik yapıldığını tespit ettim.

Zorlandığım bir başka çalışma da kaybettiklerimiz bölümünde oldu. Elimizdeki mevcut dokümanlarda bulunan bazı vefat edenlerin üyemiz olmadığını tespit ettim. Fakat biraz çalışma yapınca bunların Folklor Kurumu Halk Oyunları Okulundan mezun olduklarını ve staj aşamasında vefat ettiklerini öğrendim. Halk Oyunları ya da Halk Müziği Okulundan mezun olan, fakat stajını tamamlayıp üyemiz olamayan bu durumdaki arkadaşlarımıza vefat edenler listesinin devamında ayrı bir bölümde yer verdim. Çünkü onlar bizim gönüldaşımızdı. Ömürleri yetseydi üyemiz olacaklarından şüphem yoktu.

Bu eseri 40.yıl nedeniyle hazırlamaya başladım. Fakat yayımı geciktiği için sürekli güncelleştirmek durumunda kaldım. Örneğin 2005 ve 2014 yılları arasında yapılan “Büyükçekmece Uluslararası Kültür ve Sanat Festivali”ne de yer verdim.

Ahmet PAŞAOĞLU nun başlattığı ve gelenekleşen Folklor Kurumu nun eski üyelerinin katıldığı, her yıl Haziranın son haftası veya Temmuzun ilk haftası yapılan “Eğlence, Dinlence ve Kültür Toplantısı”na da bu eserde yer verdim. Her yıl ülkemizin bir yerinde yapılan bu toplantılar bir bakıma nostalji, bir bakıma hasret giderme, bir bakıma da ülkemizi tanıma toplantıları olması açısından çok önemli olmaya devam ediyor. Şu ana kadar Gerede/Esentepe, Bolu/Abant, Kastamonu/Ilgaz, Sinop, Marmara Adası /Çınarlı, Trabzon, Ankara/Kızılcahamam, Erdek/Batalya, Balıkesir/Ören, Çanakkale, Kapadokya, Bozcaada, Gaziantep/Gap bölgesi, Denizli/Pamukkale, tekrar Trabzon, Van, Edirne-Kırklareli merkezli Trakya, Antalya/Kemer, Kıbrıs, Fethiye yöresi, son olarak 2015 yılında Samsun merkezli olmak üzere Sinop, Ordu ve Amasya ya gerçekleştirilmiştir.
2016 da Hatay merkezli doğu Akdeniz e gerçekleştirilmesi kararlaştırıldı.

T.F.K. nın 40. yılına yetiştirdiğim bu eser bilemediğim bazı nedenlerden dolayı dönemin Türk Folklor Kurumu Genel Başkanı Sayın Tahsin ÖZTİRYAKİ tarafından yayımlanmadı. Ben de tüm çalışmalarımı dosyalar halinde raflara kaldırdım.

2009 yılında yapılan genel kuruldan sonra, önce Genel Başkan Sayın Gürhan OZANOĞLU, sonra da Genel Sekreter Sayın İsmail EKMEKÇİOĞLU eserimi güncelleştirmemi, bastıracaklarını söylediler. Benim için yeni bir umut ışığı doğmuştu. Hemen çalışmalara başladım. 40. yıldan sonraki 6 yılda çok şeyler yapılmıştı. Bunları belgelendirmek ve eserin ilgili yerlerine montaj lamam gerekiyordu. Ben de onu yaptım. Ancak bazı üyelerimizin itirazları dikkate alınarak basımı yine ertelendi.

Son olarak 50. yıla göre yeniden güncelleştirmem ve her ne şekilde olursa olsun bastırmam gerektiğini anladım. 50. yıla göre düzenlenmiş bu eser doğdu.

Bu gün içtenlikle şuna inanıyorum: Tüm olumsuzluklarına rağmen Türk Folklor Kurumu’nda olmak ve bu günlere gelmek bana huzur veriyor. Çünkü unutulmayacak anıları burada yaşadım. Kurum vesilesiyle dünyanın birçok ülkesini gezdim, tanıdım. Birçok ülkenin farklı gençlerini, insanlarını tanıma fırsatı buldum. Verdiğim emeklerin zayi olmadığını şimdi daha iyi anlıyorum.

Bu eserin tamamlanmasında, belgeleriyle ya da fikren katkıda bulunan tüm dostlarıma, Türk Folklor Kurumu’nun yönetici ve elemanlarına bir kez daha teşekkürlerimi sunuyorum.

30 Ağustos 2015
Nabey ÖNDER












 

Paylaş:

13 Yorum

  1. Kemal Şulekoğlu01.04.2016 22:00

    Hazırladığı bu değli eserle kurum için hizmetlerin en büyüğünü yaptın. Böylesi bir çalısmayı ancak sen yapabilirdin. Kurumun geçirdiği badirelerden sonra bundan güzeli olamazdı. Ellerinden öperim. Canım arkadaşım.

  2. Süleyman Ulusçu01.02.2016 11:00

    Yarım asır boyunca çok büyük ve de nice güçlüklerle verilen emeklerin,olumlu-olumsuz,sevinçli-hüzünlü nice anıların yer aldığı Kurum tarihimizin anlatıldığı; yine yıllara yayılan büyük bir titizlikle,özenle uğraşılarak hazırlanan bir kitap.. Yalnızca,yönetim kadrolarında da yer alarak değil,her daîm Kurum'umuz için,Halk bilimimiz için sonsuz bir enerji ile uğraş veren gerçek emekçi Halk bilimci ve dostluğundan ... Tümünü Göster

  3. Yılmaz Saraç12.02.2016 10:24

    Sevgili Folklor Kurumu “Folklor Ailesi”, Bugün hizmet verenlerin bir kısmının doğmamış olduğu tarihlerde bundan 50-55 yıl önce folklor kurumu ailesi içerisinde olağan yönetim çekişmeleri yaşamışız. Gelmiş geçmiş demişiz. Yaşadığımız haksızlıklar karşısında da içimize su serperek susmuşuz. Bugüne kadar gelmişiz. Şimdilerde 70 yaşındayım. Elbette bundan böyle bir beklentim olamaz. Sevgi saygı ilişkileri içinde olacağımdan ... Tümünü Göster

  4. Yılmaz Saraç 18.01.2016 16:19

    Değerli Arkadaşlarım, Birkaç cümle olarak ifade ettiğim yorumlarımı okuyup gereğini yaparsanız sevinirim. Adı FOLKLOR KURUMU olan bir kitap basılmış, yazarı da Nabey Onder. Hatalı bir tasarruf.. Belli ki ne yönetim kurulu ne de Nabey Önder, yazılı iletilerimize değer vermemiş. Yazık olmuş.. Bu kitapta, bir döneme ilişkin yazılanlar, eksik, yetersiz, hatalı ve yanlı bilgiler ... Tümünü Göster

  5. Ahmet Şanal18.01.2016 15:56

    Bu çalışmadan haberdar olduğum 2011 yılında dönemin yönetim kuruluna gönderdiğim yazı aşağıda. Aradan 5 yıl geçtikten sonra bugünkü yönetim bu kitabı yayınladı. Hayırlı , uğurlu olsun. Gönül arzu ederdi ki, bugünkü yöneticiler, hiç bilmedikleri bir zaman aralığında yaşanmış ve bugün sadece tatlı bir anı olarak kalması gereken konularda, ... Tümünü Göster

  6. MİKAİL KAYA15.01.2016 08:38

    Sn.Nabey Önder in büyük emeklerle hazırladığı Folklor Kurumu nun bu güne kadar yaşadığı güzel ve zor yılları belgelerle sunduğu "FOLKLOR KURUMU" Kitabı için yazarı ve emeği geçenleri, değerli başkan Gürhan Ozanoğlu nu kutluyorum. Eski ve yeni folklor sevdalılarının okumalarını öneririm. Sn.Ayhan Doğanç hocamızın yazısının bilimsel değerini teslim etmek gerekir. Kitap ... Tümünü Göster

  7. Havva Yücekaya Torun 14.01.2016 17:42

    Sayın Nabey Önder, Kitabınızı okumaya başladım bence her kurumlunun bu kitabı sahiplenmesi, duyurması ,okuması ve arşivine koyması lazım. Folklor Kurumunun tarihini ve çok zor şartlarda bugünlere geldiğini daha iyi anlamamız açısından güzel bir eser olmuş emeğinize sağlık.

  8. Beril Sarikayalar14.01.2016 16:46

    Sevgili Nabey arkadasim yeni nesillere ve de kuruma büyük bir hazine bağışladın eline kalemine ve tüm emeği geçenlerin emeğine sağlık

  9. Deniz Ürkmez14.01.2016 15:49

    Sayın Nabey Önder hocam yazmış olduğunuz bu eser FOLKLOR KURUMU 'nun tarihini aydınlattığı gibi aynı zamanda cumhuriyet sonrası Türk Folklor'u tarihi hakkında müthiş bir kaynak ve yol gösterici olmuştur. Folklor Kurumu'na ve halkbilimine kazandırdığınız bu güzel nadide eser için sonsuz şükranlarımı sunarım.

  10. Alaaddin KAYA14.01.2016 12:42

    Sayın Nabey ÖNDER Hocam kitabınızı tam olarak inceleyemedim. Genel anlamda inceleyebildiğim yerlerin bizi Folklor Kurumu ailesini ne kadar güzel anlattığını farkettim. Ellerinize emeklerinize sağlık. Bu camiaya böyle güzel bir eser kazandırdığınız için şahsım adına teşekkür ediyorum.

  11. Ayla İmre20.12.2015 13:13

    Kurumumuzun kuruluşundan günümüze almanağı olma özelliğini taşıyan bu değerli çalışma için Sayın Naber Önder'e ne kadar teşekkür etsek azdır. Ben de Kapağını hazırlayarak katkıda bulunduğum için ne mutlu bana.

  12. serap gürsoy06.12.2015 13:02

    Sayın Nabey Önder, TFK tarihine düştüğün kayıt ile Kurumumuzun Türk kültüründeki yerini ölümsüzleştirdiğin için sonsuz teşekkürler.

  13. Taşkın Gözmen06.12.2015 09:44

    Yüreğine ve emeğine sağlık Nabey ağabey